Bản in     Gởi bài viết  
Quê hương, tuổi trẻ và cách mạng

Ông bà Võ Quang Nghiêm, Nguyễn Thị Kiên có bẩy người con, cậu Giáp là con thứ năm. Giáp học rất thông minh. Gia đình tuy nghèo, vẫn cố gắng cho Giáp theo học. Chương trình sơ học sáu năm, Giáp chỉ học năm năm. Lên trung học, anh luôn luôn đứng đầu lớp tại trường Quốc học Huế. Nhưng sang năm thứ hai thì anh bị đuổi học vì tham gia cầm đầu một cuộc bãi khóa đấu tranh chống sự bất công của nhà trường đối với học sinh.
Năm 17 tuổi, Võ Nguyên Giáp vào Đảng Tân Việt, một trong những tổ chức tiền thân của Đảng Cộng sản Việt Nam, anh sinh hoạt trong một tiểu tổ bí mật của Đảng ở Huế, viết báo giới thiệu chủ nghĩa Mác. Sau cuộc khởi nghĩa Xô Viết Nghệ Tĩnh, tháng 10 năm 1930, Võ Nguyên Giáp bị bắt cùng với nhiều người, và bị kết án hai năm tù giam. Cuối năm 1931, anh được ra tù.

Anh tìm cách ra Vinh, rồi ra Hà Nội để tiếp tục chí hướng của mình. Năm 1932, anh thi đỗ tú tài phần thứ nhất. Anh vào dạy học tại trường Thăng Long, một cái nôi đào tạo nhiều học sinh sau này trở thành cán bộ cách mạng. Năm 1933, Giáp thi đậu tú tài toàn phần và vào học tại trường Albert Sarraut. Năm 1935, anh tốt nghiệp Cử nhân Luật và Kinh tế. Trong thời gian này tình yêu đã đến với anh. Người con gái cùng chí hướng mà anh để ý từ ngày vào Đảng Tân Việt ở Huế, có cặp mắt to trầm tĩnh và nghị lực, em ruột của nhà cách mạng Nguyễn Thị Minh Khai, đã đón nhận tình yêu của anh. Cũng năm đó, anh lập gia đình với chị Quang Thái.

Năm 1936, Võ Nguyên Giáp tham gia nhiều cuộc đấu tranh và viết cho các tờ báo công khai của Đảng, là Ủy viên sáng lập phong trào Mặt trận Dân chủ Đông Dương, Chủ tịch Ủy ban báo chí Bắc Kỳ.

Tháng 5 năm 1940, Võ Nguyên Giáp cùng với Phạm Văn Đồng được Đảng đưa ra nước ngoài.

Quê hương

Quảng Bình là vùng đất lịch sử. Năm 1306, Công chúa Huyền Trân ra đi làm dâu vương quốc Chămpa, mở ra một vùng biển trời phía Nam với châu Ô, châu Lý. Quảng Bình là đất Ô Châu. Quảng Bình vùng đất in đậm nỗi chia cắt đất nước "Đàng Trong", "Đàng Ngoài’’ dưới thời Trịnh - Nguyễn phân tranh. Bước vào lịch sử hiện đại, nhiều vùng đất Quảng Bình là căn cứ chống Pháp của phong trào Cần Vương. Trong cuộc Kháng chiến chống Pháp nhiều tên đất, tên người làm sống động truyền thống đấu tranh bất khuất của người dần Quảng Bình. Xuân Bồ với anh hùng Lâm Uý, làng chiến đấu Cự Nẫm, làng anh hùng Cảnh Dương. Trong cuộc Kháng chiến chống Mỹ cứu nước, dòng sông Nhật Lệ với bà mẹ Suốt anh hùng. Làng quê An Xá, một miền quê đầy hoa thơm, quả ngọt, với dòng sông Kiến Giang, gắn liền với tuổi thơ Võ Nguyên Giáp.

Kiến Giang, dòng sông tắm mát tuổi thơ cậu bé Giáp

Võ Nguyên Giáp với cha mẹ, con gái Hồng Anh (áo trắng) và các cháu (1946)

Ngôi nhà của ông bà Võ Quang Nghiêm, tại làng An Xá, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình, nơi bé Giáp cất tiếng khóc chào đời.

Ông Võ Quang Nghiêm thân sinh của Đại tướng Võ Nguyên Giáp

Bà Nguyễn Thị Kiên, thân mẫu của Đại tướng Võ Nguyên Giáp

Cụ Đậu Thị Thư (bên trái) là mẹ của liệt sĩ Nguyễn Thị Quang Thái và cụ Nguyễn Thị Kiên (bên phải) là mẹ của Võ Nguyên Giáp

Bàn thờ gia đình

Tuổi trẻ và cách mạng

Là một học sinh xuất sắc của Trường Quốc học Huế, nhưng đối với Võ Nguyên Giáp, giờ đây việc học hành không phải là điều anh quan tâm duy nhất. Bởi anh bước vào Trường Quốc học Huế, đúng vào lúc phong trào đấu tranh của nông dân, các tầng lớp tri thức, học sinh Trung Kỳ đòi giảm sưu cao, thuế nặng đòi nhà cầm quyền Pháp trả tự do cho nhà chí sĩ cách mạng phan Bội Châu, đòi được để tang cho nhà yêu nước Phan Chu Trinh. Võ Nguyên Giáp như có một lực sẵn, anh đã nhanh chóng hòa nhập vào phong vào đấu tranh đó. Tại đây Võ Nguyên Giáp có nhiều người bạn hoạt động trong phong trào học sinh yêu nước như Nguyễn Khoa Văn (Hải Triều), Nguyễn Thúc Hào..., đặc biệt Nguyễn Chí Diểu, người bạn lớn hơn anh 3 tuổi, nhưng cùng chung cảnh ngộ học trò nghèo, cùng chung chí hướng. Vì thế chỉ 3 năm sau ngày quen biết, Nguyễn Chí Diểu đã giới thiệu Võ Nguyên Giáp với Tân Việt Cách mạng Đảng. Hơn nữa tại đây, anh được các thầy tâm huyết dạy dỗ như thầy Võ Liêm Sơn, Cao Xuân Huy, Đặng Thai Mai...

Cổng trường Quốc học Huế, nơi Võ Nguyên Giáp đã theo học (từ 1924-1927) và đã bị đuổi học vì tham gia phong trào bãi khóa của học sinh trường Quốc học Huế

Nguyễn Chí Diểu, người bạn lớn hơn 3 tuổi đã dẫn dắt Võ Nguyên Giáp vào con đường hoạt động cách mạng và là người thay mặt Tổ chức kết nạp Võ Nguyên Giáp vào Đảng Tân Việt.

Hải Triều, Nguyễn Khoa Văn, người bạn cùng chí hướng tích cực hoạt động trong phong trào học sinh Trường Quốc học Huế.

Do hoạt động trong phong trào bãi khóa của học sinh Huế và tham gia Viết báo Tiếng Dân tuyên truyền chủ nghĩa Marx, Võ Nguyên Giáp bị thực dân Pháp bắt giam, kết án 2 năm tù giam tại nhà lao Thừa phủ, Huế, năm 1930.

Sau ngày bị đuổi học, trở về quê một thời gian, Võ Nguyên Giáp trở lại Huế làm báo, viết cho tờ "Tiếng Dân" do cụ Huỳnh Thúc Kháng làm chủ bút. Một trong những bài báo đầu tiên là "Vũ trụ và tấn hóa", đăng trên số 218 (28.9.1929) và 222 (10.10.1929) dưới bút danh "Hải Thanh".

Võ Nguyên Giáp trong những ngày làm báo "Tiếng Dân" ở Huế

Được trả tự do cùng với Võ Nguyên Giáp, người học trò của mình, thầy Đặng Thai Mai trở về Vinh còn Võ Nguyên Giáp bị đưa về quản thúc ở quê. Sau đó anh tìm cách ra Vinh, Nghệ An. Năm 1932, thầy Mai ra Hà Nội dạy học, Võ Nguyên Giáp được thầy đưa theo. Tại đây, Võ Nguyên Giáp dành 10 tháng học tiếp và anh đã lấy được bằng tú tài phần nhất hạng ưu và vào dạy ở trường tư thục Thăng Long, Hà Nội.

Trường tư thục Thăng Long, Hà Nội do Hoàng Minh Giám làm hiệu trưởng, nơi Võ Nguyên Giáp dạy môn lịch sử. Tại đây ông vừa dạy học vừa tham gia viết báo cho các tờ "Le Travail" và "Notre Voix".

Võ Nguyên Giáp trong những ngày dạy học ở Trường tư thục Thăng Long, Hà Nội.

Thầy giáo Võ Nguyên Giáp tham dự bữa tiệc của các nhà cách mạng yêu nước ở khách sạn Lạc Xuân - Hàng Bông, Hà Nội năm 1938.

Thầy Võ Nguyên Giáp dạy môn Lịch sử ở Trường Tư thục Thăng Long, Hà Nội (1932- 1939) do Hoàng Minh Giám làm Hiệu trưởng. Tại đây, ông vừa dạy học vừa tham gia viết báo cho các tờ "Le Travail" và "Notre Voix".

Chân dung Hoàng Văn Thụ.

Theo lời khuyên của ông Hoàng Văn Thụ, Ủy viên Thường vụ, Đảng Cộng sản Đông Dương, mùa hè 1940, tại đường Cổ Ngư, Võ Nguyên Giáp chia tay với người bạn đời Nguyễn Thị Quang Thái vừa sinh cháu Hồng Anh chưa đầy 1 tuổi để sang Trung Quốc gặp lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc. Chị Thái hẹn khi con cứng cáp sẽ đi thoát ly hoạt động. Họ chưa biết lần chia tay này sẽ là lần vĩnh biệt.

Đường Cổ Ngư (nay là đường Thanh Niên, Hà Nội) nơi năm 1940 Võ Nguyên Giáp và bà Quang Thái chia tay nhau

Bà Quang Thái và Võ Nguyên Giáp

Bà Quang Thái và bé Hồng Anh

Bà Nguyễn Thị Quang Thái, em ruột của nhà cách mạng Nguyễn Thị Minh Khai, trước ngày bị giặc Pháp bắt giam.

Bà Nguyễn Thị Quang Thái bị chính quyền thực dân Pháp bắt giam và đã hy sinh trong nhà tù Hỏa Lò - Hà Nội.

Nguồn: Sách "Đại tướng Tổng Tư lệnh Võ Nguyên Giáp"


[Trở về]